قیمت طلا، سکه و ارز قیمت روز خودرو
پیش خوان روزنامه ها
محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 4 نیرو نیوز مدارا
کد خبر : ۷۶۴۲۱۵
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

انتقاد از جایگاه دومی معلمان دینی در برابر معلمان ریاضی و فیزیک

سرپرست حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش به تبیین جایگاه، اهداف و ماموریت های حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف پرداخت و با اشاره به وضعیت کنونی نظام آموزش مدرسه ای ایران گفت: امروز دروس دینی به دروس حاشیه ای تبدیل شده اند و معلمان دینی معلمان درجه دوم تلقی می شوند و موقعیت معلمان ریاضی و فیزیک را در مدرسه ندارند.

انتقاد از جایگاه دومی معلمان دینی در برابر معلمان ریاضی و فیزیک

به گزارش پایگاه خبری اتحاد آنلاین، حجت الاسلام رضا ملایی ، به تبیین جایگاه، اهداف و ماموریت های حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف پرداخت و اظهار کرد: حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف یکی از ۱۱ حوزه تربیت و یادگیری برنامه درسی ملی است که از سه قلمرو اصلی قرآن، معارف و زبان عربی تشکیل شده است.

وی افزود: بخش های دیگری هم ذیل این سه قلمرو وجود دارد، مانند خود رشته علوم و معارف اسلامی. بخش دیگری از فعالیت ما نیز ناظر به اقلیت های دینی و اخلاق حرفه ای و کاربردی است.

سرپرست حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با اشاره به اینکه وقتی از معارف سخن می گوییم مقصود ما معرفت دینی است گفت: حوزه معارف به مباحث معرفت دینی می پردازد، این معرفت اصالتاً برآمده از منبع قرآن است و از این جهت قرآن نسبت به معارف، همان نقشی را دارد که اصل نسبت به فرع دارد.

اصلاح بیانیه برنامه درسی ملی در حوزه قرآن و معارف

وی وظایف این حوزه تربیت و یادگیری را نیز برشمرد و گفت: ماموریت های این حوزه همه در یک سطح نیستند، برخی سطحی و برخی عمقی اند. این حوزه به ماموریتهای سطحی اش، از زاویه دید ماموریت های عمقی نگاه خواهد کرد. نخستین ماموریت ما که جزو ماموریت های سطحی این حوزه است، اصلاح بیانیه برنامه درسی ملی  در این حوزه است.

ملایی ماموریت دیگر این حوزه را نوشتن راهنمای برنامه درسی حوزه یادگیری قرآن و معارف دانست و عنوان کرد: کار حوزه های یادگیری از جنس تالیف کتاب درسی نیست، بلکه از جنس تدوین استراتژی های فکری و به یک معنا سیاست گذاری برای محتواهایی است که قرار است در این کتاب ها گنجانده شوند؛ البته نه فقط محتواهای مندرج در کتب درسی بلکه هر محتوای دیگری که از دل سازمان پژوهش بیرون خواهد آمد، اعم از محتوای مکتوب یا غیر مکتوب، برای مخاطب دانش آموز یا معلم، اعم از متن، صدا، تصویر، نرم افزار و غیره است.

سرپرست حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با بیان اینکه یک برنامه درسی از عناصر مختلفی تشکیل شده است اظهار کرد: اهداف، شایستگی های پایه، محتوا، سنجه های ارزشیابی، الزامات اجرایی از این جمله اند. اصلی ترین عنصر راهنمای برنامه درسی، شایستگی های پایه و محتوایی است که متناسب با این شایستگی ها باید شکل گیرد.

وی افزود: نگاه حوزه یادگیری قرآن و معارف به محتوا نگاهی بخشی و بی ارتباط با حوزه های دیگر تربیت و یادگیری نیست. این حوزه ماموریت خود در مورد محتوا را منحصر در حوزه یادگیری قرآن و معارف نمی بیند، بلکه آن را در ارتباط با دیگر حوزه های تربیت و یادگیری ملاحظه می کند. نوع نگاه این حوزه برای ارتباط با حوزه های دیگر، متاثر از مناسباتی است که معرفت دینی با علوم انسانی و اجتماعی، علوم تجربی، ریاضیات، هنر و غیره دارد.  درواقع حوزه تربیت و یادگیری دینی نسبتی با تربیت عقلانی دارد که خود را در چهره حکمت و تفکر، ریاضیات، علوم تجربی و ... نشان داده است. باید نسبت اینها با یکدیگر مشخص شود. ما همچنین با تربیت زیبایی شناختی، سیاسی-اجتماعی، فنی و حرفه ای نیز نسبتی داریم. کار ما در نسبت با حوزه های دیگر تعریف می شود و مجزای از دیگر حوزه ها نیست.

اصلی ترین مسئله حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف، روابط علم و دین است

وی ادامه داد: هسته مرکزی حوزه قرآن و معارف، دین است و هسته مرکزی حوزه های دیگر یا علم است، یا عمل و یا مهارت. بر این اساس نسبت حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف با دیگر حوزه های تربیت و یادگیری، همان نسبتی باید باشد که دین با علم، عمل و مهارت دارد. اگر این گونه به حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف نگاه کنیم، متوجه خواهیم شد که اصلی ترین مسئله حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف، روابط علم و دین است و پرداختن به این مساله عمیق ترین ماموریت این حوزه است.

ملایی در تشریح ماموریت حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف گفت: نظام آموزش و پرورش در سطح مدرسه، در حال توزیع علم بین دانش آموزان است، این نظام سعی می کند از این طریق، دانش آموزان را دانشمند بار بیاورد؛ آموزش عالی ما نیز جدی تر همین مسیر را دنبال می کند. اما سوال این است که این علمی که توزیع می کنیم چه نوع علمی است؟ این علم، علم مدرن است، تولید شده در جهان فرهنگی دیگر که اکنون وارد حوزه فرهنگی ما شده و ما توزیع کننده و مصرف کننده آن شده ایم.

وی افزود: فرهنگ مدرن در محدوده جغرافیای فرهنگی خودش، پیامدهایی داشته است که شاید مهم ترین آن، ظهور نظام های آموزشی عرفی شده است. عرفی شدن یک نظام آموزشی طی گام هایی تحقق پیدا می کند. در گام نخست دین از عنصری فراحوزه ای به عنصری حوزه ای در نظام آموزشی تبدیل می شود، به این معنا که حوزه یادگیری معرفت دینی نه یک فراحوزه بلکه صرفاً یک حوزه در کنار حوزه های دیگر یادگیری علم قرار می گیرد، که هر یک مجزای از دیگری اهداف و آرمانهای خود را دنبال می کنند.

وی اضافه کرد: در گام بعد اگر در نظام آموزشی حوزه معرفت دینی به حوزه ای در حاشیه حوزه های یادگیری علم تبدیل شود آن نظام آموزشی گام دوم را به سوی عرفی شدن برداشته است. در صورتی که گام دوم عرفی شدن تحقق یابد، به تبع در حاشیه قرار گرفتن معرفت دینی در نظام آموزشی، معلمان و اساتیدی که این معرفت را به دانش آموزان می آموزند، ساعاتی که نظام آموزشی به معرفت دینی اختصاص می دهد، بودجه هایی که در اختیار این مدل از معرفت قرار می گیرد، رشتهها و بطور کلی جایگاهی که نظام آموزشی برای معرفت دینی قائل می شود، همه و همه در حاشیه حوزه یادگیری، علوم تجربی، ریاضی، انسانی، اجتماعی و ... قرار خواهد گرفت.

وی افزود: این یعنی نگاه حاشیه ای به حوزه معرفت دینی که به دیگر ابعاد آن حوزه در کلیت نظام آموزشی سرایت خواهد کرد؛ امری که هم اکنون به وضوح قابل مشاهده است. گام نهایی عرفی شدن با حذف موقعیت حوزه ای معرفت دینی تحقق می یابد، یعنی در صورتی که نظام آموزشی موقعیت حاشیه نشینی معرفت دینی در درون خودش را برنتابد، و با عناوین مختلف از جمله ایدئولوژیک بودن معرفت دینی و ... به حذف این حوزه معرفتی روی آورد، آن نظام آموزشی به طور کامل عرفی شده و معرفت دینی را به طور کامل از برنامه درسی خود حذف خواهد کرد، آنچنان که برخی از نظام های آموزشی مستقر در جهان غرب همین رویکرد را برگزیده اند و هم اکنون به معرفت دینی حداکثر از جنبه های کارکردی نگاه می کنند.

وضعیت کنونی نظام آموزش مدرسه ای ایران

 سرپرست حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی با اشاره به وضعیت کنونی نظام آموزش مدرسه ای ما گفت: متاسفانه در مورد حوزه قرآن و معارف آنچه در نظام آموزشی ما عملاً رخ داده، وضعیت مطلوبی نیست و به جرات می توانم بگویم این وضعیت برخلاف میل و پیش بینی مدیران مومن و دانشمند نظام آموزش و پرورش ما بوده است. موقعیت کنونی حوزه قرآن و معارف، یک موقعیت فراحوزه ای نیست بلکه یک حوزه در کنار حوزه های دیگر تربیت و یادگیری است و به تعبیر واقع بینانهتر یک حوزه در حاشیه حوزه های دیگر تربیت و یادگیری است.

امروز دروس دینی به دروس حاشیه ای تبدیل شده اند

 معلمان دینی معلمان درجه دوم تلقی می شوند

ملایی ادامه داد: امروز دروس دینی به دروس حاشیه ای تبدیل شده اند و معلمان دینی، معلمان درجه دوم تلقی می شوند و موقعیت معلمان ریاضی و فیزیک را در مدرسه ندارند. وضعیت پیش آمده صرفاً ناشی از این نیست که این دروس قوت لازم را ندارند و یا کتاب های آنها جذاب نیست و یا معلمان آنها وظیفه خود را به خوبی انجام نمی دهند، مسئله فقط این طور موارد نیست، به نظر بنده همین نقدها به حوزه یادگیری علوم تجربی و ... نیز وارد است، وضعیت پیش آمده برای دروس مربوط به معرفت دینی، بخش مهم اش ناشی از خودِ علمی است که در نظام مدرسه در حال توزیع آن هستیم.

وی با بیان اینکه این علم حامل فرهنگ مدرن است و هر فرهنگ دیگری، از جمله فرهنگ دینی را به حاشیه می راند و اگر بتواند به محاق می برد گفت: فرهنگی که علم مدرن حامل آن است، فقط فرهنگ دینی را به حاشیه نمی راند، بلکه هر فرهنگی که غیر از فرهنگ مدرن باشد را به حاشیه می راند، مانند کاری که این علم با فرهنگ های شرقی، در نظام های آموزشی این کشورها کرد.

سرپرست حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ادامه داد: به عنوان مثال ما دانش آموز را با روش تجربی تربیت می کنیم، به او می آموزیم که اگر می خواهد درک کند و بفهمد، باید تجربه کند، از این طریق عقلانیت تجربی و پوزیتیویستی را درون دانش آموز نهاینه و مستقر می کنیم. دانش آموزی که با عقلانیت تجربی تربیت می شود، وقتی به سراغ معرفت دینی می رود، همین مدل از عقلانیت را معیار قضاوت خود قرار می دهد، اما مسئله این است که آیا واقعاً برای قضاوت درباره معرفت دینی این مدل از عقلانیت جواب می دهد؟ چرا نظام آموزشی ما تا این پایه به عقلانیت تجربی چسبیده است و این را تبدیل به یک گفتمان حاکم بر ذهن دانش آموزان کرده است؟.

وی با بیان اینکه نظام آموزش و پرورش ما وقتی به غایت دینی اش نزدیک می شود که معارف دینی را فراحوزه ای ببیند که نسبتی با مبانی دانش های دیگر برقرار می کنند اظهار کرد: مسئله حوزه قرآن و معارف در سطوح مختلف، تولید راهنمای برنامه درسی، نقد و بررسی کتاب های درسی و تبیین روابط علم و دین است. کتاب های درسی از این نسبت اخیر غفلت کرده اند.

ملایی افزود: کتاب های درسی دینی و معارف ما به حوزه معرفت دینی پرداخته اند، در این زمینه کارهای بسیار خوبی تاکنون ارائه شده است، نیروهای مومن و دانشمندی که در این حوزه یادگیری فعال بوده اند، گام های بنیادینی برداشته اند، در عین حال باید به کار آنان امتداد داد و این فرایند را تکمیل و به این نکته توجه کرد که در این مسیر گام های برداشته نشده ای وجود دارد.

وی با بیان اینکه باید توجه داشته باشیم دانش آموز ما در یک فرهنگ مدرن پرجاذبه زندگی می کند و از همین منظر سوالات جدیدی برایش ایجاد می شود عنوان کرد: نقطه ضعف ما این بوده است که آن بخش از معرفت دینی که ناظر به مسائل بنیادین فرهنگ مدرن و علم مدرن است کمتر دیده شده و اکنون فصل جدیدی است که در امتداد کارهای سابق که انصافاً کارهای خوبی بوده است، این ظرفیت های جدید را شکوفا سازیم.

آیا زبان عربی ذیل زبان های خارجی و به عنوان یک زبان مستقل تدریس خواهد شد؟

سرپرست حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی در پاسخ به این پرسش که آیا قرار نیست آموزش و پرورش زبان عربی را ذیل زبان های خارجی درنظر گرفته و به عنوان یک زبان مستقل که فراگیری اش ضروری است به آن بپردازد؟ گفت: یک نگاه به زبان این است که زبان نشانه و ابزاری برای انتقال پیام است اما تمام هویت زبان این نیست. زبان از منظری عمیق تر نه فقط یک رسانه و یک ابزار برای انتقال پیام است بلکه چارچوب های فکری را رقم می زند. زبان مناسباتی با تفکر دارد و سده بیستم، سده تاکید بر این نکته است که زبان یک عنصر به شدت فرهنگی و تمدن ساز است.

ملایی افزود: زبان عربی علاوه بر اینکه یک ابزار برای انتقال پیام است، یک ابزار برای ارتباط نیز بوده و از یک هویت فرهنگی بهره مند است. زبان عربی علاوه بر اینکه زبان بیش از یک میلیارد مسلمانان عرب زبان است، حامل فرهنگ اسلامی نیز هست، کسی می تواند زبان عربی را به خوبی بشناسد که فرهنگ اسلامی را خوب درک کرده باشد. این مطلب نه فقط در مورد زبان عربی بلکه در مورد زبان انگلیسی، آلمانی و فرانسوی که زبان فرهنگ مدرن هستند نیز صادق است.

وی با بیان اینکه این زبان ها فقط ابزارهای ارتباطی نیستند، به آنها فقط از منظر کنکور، مهاجرت و ... نباید نگاه کرد گفت: از این منظر باید نگریست که این زبان ها حامل فرهنگ مدرن هستند، کسی می تواند زبان انگلیسی را خوب بشناسد که فرهنگ مدرن را خوب شناخته باشد. دلیل اینکه زبان عربی در حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف گنجانده شده، توجه به همین نکته بوده است.

وی ادامه داد: اولا این زبان، زبان قرآن است و ثانیاً ماهیتا هویتی فرهنگی دارد. فرهنگی که زبان عربی حامل آن است، فرهنگ دینی است، جایگاه این زبان در حوزه معرفت دینی قرار داده شده است، اکنون نیز هر مسئله در مورد زبان عربی باید در همین حوزه دنبال شود، جدا کردن این زبان از حوزه یادگیری قرآن و معارف در هر سطحی که این جداسازی بخواهد اتفاق بیفتد، یک خطای استراتژیک و بزرگ است، که حتماً تبعات بسیار سنگینی برای آینده این زبان خواهد داشت.

وی با تاکید بر اینکه احیای هویت زبان عربی، عبور از حصر آموزش زبان انگلیسی در کشور، بیرون کشیدن زبان عربی از حاشیه نشینی زبان انگلیسی، ضرورت آماده سازی ارتباط با جهان اسلام و ... همه و همه اهداف خوبی هستند، ولی این اهداف ناظر به زبان عربی باید در دل حوزه تربیت و یادگیری قرآن و معارف دنبال شوند گفت: ترویج زبان عربی در هر سطحی باید توسط کسانی صورت گیرد که فرهنگ دینی حاضر در تار و پود زبان عربی را می توانند به خوبی تشخیص دهند.

انتهای پیام

منبع ایسنا
ثبت نظرات
captcha