قیمت طلا، سکه و ارز قیمت روز خودرو پایگاه خبری محیط زیست ایران
پیش خوان روزنامه ها
محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 4 نیرو نیوز مدارا
کد خبر : ۷۵۴۵۵۸
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

عدم استقبال از «محمدرسول الله (ص)»؛

علت شکست فیلم مجیدی در آزمون تلویزیون

دوبار پخش تلویزیونی «محمدرسول الله (ص)» هیچ بازخورد جدی بین مخاطبان نداشت.

علت شکست فیلم مجیدی در آزمون تلویزیون

مصطفی عقاد برای ساختن «الرساله»، دوندگی های بسیاری کرد و حتی یک بار ناچار شد فیلمبرداری پروژه را که تا نیمه پیش رفته بود، رها کند و پس از پیدا کردن یک حامی مالی جدید بود که کار از ابتدا شروع شد. با این حال، ساخته شدن فیلم در آن بازه زمانی بسیار مورد توجه مسلمانان قرار گرفت. نسبت به الرساله مصطفی عقاد هم می شد یک سری ایرادات را وارد دانست، اما فضای کلی کار همخوانی بیشتری با آن تصوری داشت که در ذهن تمام مخاطبان و به خصوص مسلمانان نسبت به جزیره العرب در ۱۴ قرن پیش وجود داشت. حتی آنتونی کوئین که نقش حمزه سیدالشهدا را بازی می کرد، طوری نمایش داده شد که اگر کسی نام او را نمی دانست و گفته می شد اصالت عربی دارد، احتمالا همه باور می کردند. اما تصویری که سینمای غرب از حضرت عیسی(ع) تاکنون نمایش داده، بیشتر از آنکه مربوط به غرب آسیا و سرزمین فلسطین باشد، اروپایی است. این باعث شده که حتی خود ما وقتی می خواهیم تصویر حضرت مسیح (ع) را نشان بدهیم، با چهره سفید و موهای روشن و احیانا چشم های رنگی این کار را کنیم. این یک بازنمایی غلط از تاریخ است که با روح حاکم بر سرزمین پیامبران الهی یعنی خاورمیانه همخوانی ندارد. نمایش تصویر پیامبران الهی در سینمای ایران از این ناحیه صدمه ای خورده که به تدریج بیشتر هم شده است. سریال «مریم مقدس» به کارگردانی شهریار بحرانی، تصویری معمولی و خاورمیانه ای از مادر حضرت مسیح(ع) نشان داد، اما به تدریج وقتی نوبت به «بشارت منجی» ساخته نادر طالب زاده رسید، تصویر مسیح اروپایی تر شد و در ادامه، وقتی مجید مجیدی «محمدرسول الله(ص)» را ساخت، پیامبر اسلام که در جزیره العرب زندگی می کرد هم تصویری شبیه همان چیزی پیدا کرد که سینمای غرب از حضرت عیسی(ع) نشان می داد. فیلم مجیدی فاقد درام موثر و گیرا بود و به یک مانور تمام عیار در خلق تصاویر کارت پستالی شباهت داشت.   ابتدا قرار بود سری دوم و سوم این فیلم هم ساخته شود، اما به رغم اینکه مجیدی دردسرهای مصطفی عقاد هنگام ساخت الرساله را نداشت، نتوانست چیزی تولید کند که در آن حد مورد استقبال قرار بگیرد و نهایتا تولید بخش های بعدی کار منتفی شد. فیلم محمدرسول الله(ص) با چند سال تاخیر سرانجام در شب میلاد پیامبر اسلام(ص) از تلویزیون پخش شد و البته نتوانست رضایت خاطر مخاطبان را حتی به شکل حداقلی فراهم کند. چنانکه قابل پیش بینی بود، انتساب این فیلم به پیامبر عظیم الشان اسلام، نه تنها مانع از آن نشد که نقدهای جدی به طرز کار مجیدی و تیم او مطرح شوند، بلکه دامنه این نقدها را جدی تر و عمق آنها را بیشتر کرد؛ چراکه این موضوع، متعلق به یک ونیم میلیارد مسلمان معتقد به رسالت الهی حضرت محمد(ص) بود. مجید مجیدی با این فیلم کپی دست چندمی از میزانسن های شاعرانه خودش در فیلم های قبلی را ارائه داد و کاملا مشخص شد گزینه مناسبی برای ساخت این فیلم نبوده است. فیلمبرداری کار هم توسط کسی صورت گرفت که یکی از معتبرترین فیلمبرداران جهان به حساب می آید، اما سبک کار او با فضای فیلم های اروپایی همخوان است که ابری تر و بارانی تر هستند، درحالی که مصطفی عقاد با یک فیلمبردار آمریکایی، کارش را به سبک وسترن های خاکی که در بیابان می گذرند، فیلمبرداری کرد و توانست بیشتر از مجید مجیدی تداعی گر فضای جزیره العرب باشد. شاید اگر داوود میرباقری سریال «امام علی(ع)» را تا این حد خوب از آب در نمی آورد، پرونده ساخت پروژه هایی با موضوع تاریخ صدر اسلام در صداوسیمای ایران بسته می شد یا اگر «یوسف پیامبر» تا این حد در جذب مخاطب موفق نبود، امروز نمی شد از ساخت پروژه «موسی(ع)» در سخت ترین شرایط مالی تلویزیون صحبت کرد. حالا باید امیدوار بود که یک اتفاق خوب سینمایی در حوزه تاریخ صدر اسلام هم رخ بدهد تا با تحت الشعاع قرار دادن خاطره ناکامی فیلم مجیدی، کاری کند این مسیر برای همیشه یا لااقل برای یک مدت طولانی بسته نشود.

چرا برای پیامبر اسلام (ص) کم فیلم ساختیم؟

در سینمای جهان تابه حال ۲۵۰ فیلم درباره حضرت عیسی (ع)، ۱۲۰ فیلم درباره حضرت موسی (ع)، ۴۰ فیلم با موضوع بودا و ۸۹ فیلم هم درباره سایر پیامبران الهی ازجمله حضرت ابراهیم (ع)، حضرت یوسف و حضرت داوود ساخته شده است. اما در طول تاریخ سینما تنها یک فیلم درباره پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص) تولید شد و ۳۵ سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، فیلم دیگری درباره کودکی و نوجوانی آن حضرت جلوی دوربین رفت.

 عقاد، «الرساله» را چگونه ساخت؟

مصطفی عقاد، کارگردان فیلم «الرساله» که اولین اثر سینمای جهان درباره شخصیت پیامبر اسلام است، در مصاحبه ای که سال ۱۳۷۱ با شهید مرتضی آوینی داشت، راجع به این موضوع گفت: «متاسفانه تولید الرساله آنقدر طول نکشید که مذاکرات برای به توافق رسیدن درباره اش به طول انجامید؛ مثل مذاکرات با مسئولان مذهبی که پنج سال طول کشید. ما تاییدیه دانشگاه الازهر را داشتیم. آنها سناریو را صفحه به صفحه مُهر کردند. بعد آن را به مجلس الشیعه در لبنان بردیم؛ آنها هم آن را مُهر کردند و به ما گفتند باید از «رابط فی العالم الاسلامیه» در عربستان سعودی اجازه بگیرید. آنها مثلا «جناح راست افراطی» بودند و فکر می کردند همه ملحدند. حتی الازهری ها ملحدند. باید می رفتم آنجا و می فهمیدم چرا با آن مخالفند. من به آنها درباره این «صوره حرام» (به عربی یعنی: تصویر حرام است) گفتم من در دانشگاه کالیفرنیا یاد گرفته ام کسی که تئوری عکاسی و عدسی ها را پایه گذاری کرد، یک مسلمان بود به نام «حسن ابن حیفا» و حالا ما اینجا به اذان مسلمین (که در این فیلم قرار بود نمایش داده شود) می گوییم حرام است!؟ عکس ملک فیصل در روزنامه بود؛ گفتم این یک صوره حرام است؟ گفت نه این اشکال ندارد، چون «انجماد سایه» (freezing  shadow)  است. می دانید آنها در حماقت شان باهوشند. می گفت شما در سینما آن را به حرکت درمی آورید و به آن روح می بخشید و خلقت روح، فقط به خدا مربوط است. من گفتم اگر تصویر خودم را در آینه ببینم دلیل نیست که من یک روح خلق کرده ام و اگر من قادر بودم که روح خلق کنم، ارواح بسیاری برای تمام جهان عرب خلق می کردم. بعد به او گفتم در زمانی که ما داریم درباره «صورت حرام» جر و بحث می کنیم، آنها روی کره ماه می نشینند، چون (جریان اولین سفر بشر به کره ماه) هم زمان با این واقعه بود و در تلویزیون دیده می شد. بعد رئیس آنها و مفتی شان که اسمش «بز» بود، از آن عقب فریاد زد و گفت آنها به روی کره ماه ننشسته اند، شما را فریب داده اند، آن کره ماه نیست. فکر کردم که فایده ندارد. بنابراین، من بدون تصویب آنها، کار را شروع کردم.»
الرساله پس از این موضوع به مرور در تمام کشورهای اسلامی که سالن سینما یا به نوعی امکان نمایش فیلم را داشتند، دیده شد؛ به جز ایران و عربستان. حکومت پهلوی به رغم اینکه اکران گسترده ای در سالن های سینمایی داخل کشور برای فیلم های هالیوودی تدارک می دید، اجازه اکران الرساله را نداد. بعد از انقلاب هم همچنان تا مدتی این فیلم نمی توانست در سینماهای ایران نمایش داده شود. دلیل این مطلب آن بود که می گفتند اذان این فیلم مطابق اذان شیعیان نیست (و در آن جمله «اشهد ان علی ولی الله وجود ندارد) اما نهایتا امام خمینی(ره) فیلم را دیده و فرموده بودند که دوران پیامبر مساله شیعه و سنی وجود نداشت و بگذارید فیلم را نمایش بدهند.

 کار سخت مجیدی پس از تولید «محمدرسول الله(ص)»

متاسفانه برای ساخت فیلم «محمدرسول الله(ص)» مجید مجیدی، مشکلات بزرگ تری نسبت به فیلم الرساله ایجاد شد. جهت پی بردن به عمق چالش هایی که سر راه تولید این فیلم قرار داشتند، بد نیست ابتدا به برخوردی که مفتی های وهابیت در عربستان با سریال «مختارنامه» کردند، توجه شود. در مختارنامه تصویر هیچ کدام از شخصیت هایی که روی نمایش چهره آنها بین اهل تسنن حساسیت وجود داشت، نشان داده نمی شد، اما مفتی های وهابی قبل از اینکه حتی یک پلان از این فیلم را ببینند، آن را به شدت محکوم کردند و در اولین روز از پخش تلویزیونی این سریال، با حضور پرشمار نیروهای پلیس در خیابان هایی که مغازه ها و مراکز توزیع محصولات صوتی و تصویری عربستان در آنها وجود داشت، سعی کردند مانع دیده شدن این مجموعه توسط مردم آن کشور شوند. این بار و درمورد مختارنامه حتی الازهر مصر هم قبل از دیدن یک پلان از سریال بر حرمت آن فتوا داد و وقتی ماجرا به محمدرسول الله(ص) مجید مجیدی رسید، واکنش ها به شدت شدیدتر بودند. یورونیوز، شبکه خبری ۲۴ ساعته ای که زیر نظر کمیسیون ارتباطات اتحادیه اروپا اداره می شود، در گزارشی که راجع به واکنش های مذهبی علیه فیلم محمدرسول الله(ص) نوشت، به همین نکته که مخالفان هنوز حتی یک پلان از فیلم را ندیده اند و با این حال با آن مخالفت می کنند، اشاره کرده بود.   شیخ عبدالعزیز آل شیخ، مفتی اعظم عربستان سعودی که بالاترین مقام مذهبی در این کشور است، در گفت وگو با روزنامه الحیات، فیلم محمدرسول الله(ص) را فیلم مجوسی خواند که ساخت آن به گفته او به منزله «دشمنی با اسلام» است و گفت که «آن را مفسدانی ساخته اند که اساس کارشان بر دروغ است.» همزمان با موضع گیری شیخ عبدالعزیز، مرکز سنی «آکادمی امام احمدرضا» در هند که با پول عربستانی ها اداره می شد و پیش از آن مانع تصویربرداری بخش هایی از فیلم مجیدی در هند شده بود، با توهین آمیز خواندن فیلم محمدرسول الله(ص)، خواستار ممنوعیت نمایش آن و برخورد با «الله راخا رحمان»، آهنگساز هندی این فیلم شد. سعید نوری، دبیرکل این آکادمی با نوشتن نامه ای به رجنا سینگ، از مقامات داخلی هند خواستار برخورد قانونی با سازنده موسیقی این فیلم شد. تولید محمدرسول الله(ص) که قرار بود بخش های دوم و سوم آن هم ساخته شود، به دلیل پدید آمدن چنین جوی ادامه پیدا نکرد. دلیل توقف سری های بعدی پروژه، کنار کشیدن مجید مجیدی از ادامه کار و دلیل کنار کشیدن مجیدی هم نه تنها جنجال ها و حاشیه سازی های خارجی، بلکه بیشتر هجمه های صورت گرفته علیه او در داخل کشور بود. اگر دلیل هجمه های خارجی علیه محمدرسول الله(ص) را می شد آنچنانکه مفتی اعظم عربستان، تولید این فیلم را کار مجوس ها می دانست، مشخصا به عناد بعضی از طیف ها با مردم «ایران» ربط داد، دلیل مخالفت های داخلی با آن، رو در رویی جریان روشنفکری عرفی با «مذهب» بود. به طور قطع اگر بودجه محمدرسول الله(ص) نه از طریق نهادهای دولتی ایران، بلکه از طریق بخش خصوصی تامین می شد و فروش آن در گیشه هم سند دیگری علیه منتقدان عرفی اش ایجاد می کرد، آنها باز بهانه هایی دیگر را نه از لحاظ کیفیت های فنی و هنری کار، بلکه از جهات دیگر نسبت به اساس ساخت چنین کارهایی مطرح می کردند. بهانه هایی شاید تا این حد مبتذل که «پول های تان را به جای خریدن بلیت این فیلم ها، خرج نشاندن لبخند روی لبان فقرا بکنید» و چنین شد که بیش از ۱۰۰ سال پس از ورود سینما به کشورهای اسلامی، نهایتا دو فیلم و آن هم با خون دل بسیار درباره پیامبر اسلام(ص) ساخته شدند، درحالی که اروپا و آمریکا به رغم ژست عرفی و غیرمذهبی شان، ۲۵۰ اثر درخصوص زندگی حضرت عیسی(ع) داشته اند و حتی پیشگام این قضیه، سینمای فرانسه بوده که به بهانه سوگیری های مدرن، تابه حال بارها علیه پیامبر اسلام(ص) فیلم ساخته است.

*فرهیختگان

منبع سینما پرس
ثبت نظرات
captcha