پیش خوان روزنامه ها
محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 4 نیرو نیوز مدارا
کد خبر : ۷۳۷۸۴۹
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

تورق خاطرات چهره ها در «انتخاب»؛

از قائم مقامی تا عزل آیت الله منتظری به روایت آیت الله مهدوی کنی: مسئله قائم مقامی محرمانه بود، اما...

یادم است یک بار در محل مجلس شورای اسلامی، در نشستی با دوستان؛ [درباره] قائم مقامی رهبری، بحث شد و حتی در میان دوستان این مسئله مورد تایید و تصویب قرار گرفت و آقای هاشمی دو پیشنهاد برای بهتر عملی شدن این جریان دادند؛ یکی این بود که رساله آقای منتظری به عنوان مرجع تقلید چاپ و منتشر بشود، چون در آن وقت، در شرایط رهبری در قانون اساسی مسئله مرجعیت ایشان می بایست در زمان امام تثبیت بشود، تا آن وقت، در شرایط رهبری در قانون اساسی مسئله مرجعیت قید شده بود که بعدا تغییر کرد و آن قید حذف شد. بنابراین مرجعیت ایشان می بایست در زمان امام تثبیت بشود

از قائم مقامی تا عزل آیت الله منتظری به روایت آیت الله مهدوی کنی: مسئله قائم مقامی محرمانه بود، اما...

به گزارش پایگاه خبری اتحاد آنلاین، سرویس تاریخ مرحوم آیت الله مهدوی کنی رئیس سابق مجلس خبرگان در خاطرات خود درباره قائم مقامی آیت الله منتظری و عزل ایشان نوشت

 

من در جریان موضوع قائم مقام رهبری و مطرح شدن جناب آقای منتظری به عنوان قائم مقام رهبری نبودم و چون عضو مجلس خبرگان رهبری نبودم از جزئیات امر کاملا اطلاعی نداشتم. ولی از جناب آقای خامنه ای و آقای هاشمی برخی جزئیات را می شنیدم.

یادم است یک بار در محل مجلس شورای اسلامی، در نشستی با دوستان؛ [درباره] قائم مقامی رهبری، بحث شد و حتی در میان دوستان این مسئله مورد تایید و تصویب قرار گرفت و آقای هاشمی دو پیشنهاد برای بهتر عملی شدن این جریان دادند؛ یکی این بود که رساله آقای منتظری به عنوان مرجع تقلید چاپ و منتشر بشود، چون در آن وقت، در شرایط رهبری در قانون اساسی مسئله مرجعیت ایشان می بایست در زمان امام تثبیت بشود، تا آن وقت، در شرایط رهبری در قانون اساسی مسئله مرجعیت قید شده بود که بعدا تغییر کرد و آن قید حذف شد. بنابراین مرجعیت ایشان می بایست در زمان امام تثبیت بشود، تا آن وقت هم رساله ایشان رسما منتشر نشده بود. در آن زمان، به خصوص آقای هاشمی اصرار کردند که این امر انجام بگیرد و رساله ایشان رسما منتشر بشود. عده ای هم حداقل، احتیاط ها امام را به ایشان مراجعه می کردند، چون خود حضرت امام نیز در بعضی مسائل که نمی خواستند اظهار نظر بکنند آن ها را به آقای منتظری ارجاع می دادند. من حکم ایشان را در مورد «مفسد فی الارض» یادم است. به خصوص در مورد افرادی که در رابطه با مواد مخدر دستگیر می شدند، افرادی که مسلحانه وارد میدان می شدند یا منافقین که محارب بودند و با اسلحه به جنگ نظام می آمدند.

موارد دیگری هم بود که افراد مجرم مسلح نبودند، مثلا قاچاق و خرید و فروش تریاک یا تشکیل مراکز فساد و از این قبیل؛ فتوای آقای منتظری در این گونه موارد این بود که محارب و مفسد فی الارض هر دو به اعدام محکوم اند و همان طور که در قرآن آمده است: «انما جزاءالذین یحاربون الله و رسوله...» که اطلاق این حکم شامل مسلح و غیرمسلح می شود.

نکته دوم این بود که کسی که مرجع می شود قاعدتا به او آیت الله و آیت الله العظمی اطلاق می شود تا آن موقع امام برای آقای منتظری عنوان آیت الله را ننوشته بودند، در نامه ها حجت الاسلام و المسلمین خطاب می کردند، قرار شد که از امام تقاضا کنند که از این به بعد نامه هایی که مرقوم می فرمایند، آیت الله را برای ایشان بنویسند تا قهرا در محافل علمی به خصوص حوزه علمیه قم و در میان مراجع، ایشان به عنوان آیت الله مقبول شود و الا اگر امام آن موقع، حجت الاسلام و المسلمین می نوشتند، مرجعیت ایشان در حقیقت رد شده بود.

نکته دیگر هم این بود که در رسانه ها ایشان را به عنوان آیت الله العظمی ذکر کنند، بنا شد که ابتدا مراحلی از مسئله قائم مقام رهبری طی بشود و رسما این امر، اعلام بشود، سپس آیت الله العظمی بگویند.

آن وقت که ما در این مورد صحبت می کردیم، مسئله محرمانه بود و اعلام رسمی نشده بود؛ اما ناگهان شنیدیم که آقای باریک بین، امام جمعه قزوین، در نماز جمعه عنوان کرده اند که ایشان قائم مقام رهبری شده اند و تصویب شده و این موضوع منتشر شد. اولین کسی که این موضوع را اعلام کرد، ایشان بود. ایشان جزو خبرگان بودند. این مسئله محرمانه بود، شاید احساس وظیفه کردند که این مسئله در زمانی که امام هست گفته شود. اول بعضی از آقایان اعتراض کردند که چرا ایشان این را اعلام کردند؟ اما بالاخره اتفاق افتاد و بعد در رسانه ها هم آمد و لذا بعد از آن، تعبیر آیت الله العظمی نسبت به آقای منتظری به کار رفت. این جریان ظاهری قضیه بود.

 

اما از نظر محتوایی این اشکال پیش آمد که اصلا مجلس خبرگان چنین وظیفه و اختیاری ندارد که برای رهبری قائم مقام تعیین کند، زیرا در قانون اساسی چنین چیزی پیش بینی نشده بود. امام هم رسما چنین دستوری نداده و قائم مقام معین نکرده بودند. منتها خبرگان خودشان، به خاطر این که امام مریض و سالخورده بودند، پیش دستی کردند که اگر خدای ناکرده حادثه ای پیش بیاید نظام با خلاء روبه رو نشود به این جهت احساس وظیفه کردند و چنین چیزی را پیش بینی کردند.

اما آیت الله منتظری بالطبع نوعی تک روی در مسائل داشتند و نظرات خودشان را بیان می کردند. قائم مقام قاعدتا باید آن چه را که رئیس اصلی می گوید بگوید. اگر ایشان قائم مقامی را پذیرفته بودند اقتضا داشت ببینند امام چه می گوید،

ایشان هم همان را بگویند؛ به خصوص پس از این که رسما به عنوان قائم مقام منصوب و معرفی شدند و امام هم قبول کردند و حتی عنوان آیت الله را پذیرفتند و در برخی از مکتوبات نیز نوشتند. معنای قائم مقامی چیزی جز این نیست، مگر می شود قائم مقام روش یا سیاستی را اتخاذ بکند که بر خلاف نظر رئیس و رهبر اصلی باشد؛ ولی جناب آقای منتظری غالبا نظرات خودشان را بیان می کردند، نقدهایی نسبت به مسائل سیاسی کشور از جمله سپاه، قوه قضاییه و دولت می داشتند. گاهی هم حتی به خود امام – مستقیم یا غیرمستقیم – اشکال و ایراد می گرفتند؛ به خصوص آن که رسانه های خارجی اظهارات ایشان را بزرگ می کردند و به عنوان این که قائم مقام رهبری ایران این حرف ها را زده اند از آن سوءاستفاده می کردند.

البته من مکرر از امام می شنیدم که ایشان را نصیحت می کردند که چرا این حرف ها را می زنید. یک بار خود آقای منتظری نقل کردند که امام بنده را خواستند و به من گفتند آقای منتظری شما حرف هایی می زنید که رادیوهای بیگانه آن ها را می گویند. رادیو بغداد این ها را می گوید. چرا شما حرف هایی می زنید که رادیو بغداد آن ها را می گوید؟ این دلیل بر این است که حرف های شما صحیح نیست؛ یعنی به مصلحت انقلاب نیست که دشمن روی آن ها مانور می دهد و روی آن تبلیغ می کند. بنابراین این حرف ها را نزن. حتی امام تا این حد ایشان را نصیحت می کردند، ولی ایشان به زعم خود احساس وظیفه می کردند و نهی از منکر می نمودند و این جریان همین طور ادامه داشت و تکرار و تداوم این روش دیگر قابل تحمل نبود و سرانجام امام ایشان را عزل کردند تا آن جا که امام فرمودند که من از اول هم موافق نبودم که ایشان رهبر بشوند.

گاهی که منزل ایشان می رفتیم، در جلساتی که مردم به دیدن ایشان می آمدند، مطالبی را بیان می کردند و گاهی به نیروهای انقلاب و نهادهای انقلاب حمله می کردند و می گفتند کارهای خلاف می کنند. به طور اجمال یادم است که ایشان اعتراض های زیادی به برخی نهادها داشتند و لذا در همان زمان گروه نهضت آزادی به ایشان ابراز تمایل می کردند، برای این که می دیدند بعضی از حرف هایی که آن ها می خواهند بزنند ایشان می زند. آن ها می آمدند گاهی هم خصوصی با ایشان – البته فقط شنیده ام – ملاقات داشتند؛ ولی قدر مسلم این است که نقدهای ایشان را به امام و نهادهای انقلاب می پسندیدند.

این وضعیت ادامه داشت تا سال آخر حیات امام، که ایشان از علمایی که در جریان انقلاب و نهضت نقش داشتند، دعوتی به عمل آوردند. مدعوین از تهران و قم بودند از جمله این ها حضرت آیت الله مشکینی، آیت الله امینی و حاج احمد آقا بودند. سران جامعه روحانیت، تعدادی از اعضای مجمع روحانیون و بعضی از اعضای دفتر امام نیز در میان آن ها بودند. در این جلسه امام فرمودند من احساس می کنم که عمرم به پایان رسیده، البته من نسبت به روند انقلاب و ادامه جریان انقلاب هیچ نگرانی ندارم، انقلاب جای خودش را باز کرده و موتور انقلاب به پیش می رود و دشمن کاری نمی تواند بکند، ولی من از یک چیز می ترسم و آن، اختلاف میان شماهاست. شما اگر با هم باشید انقلاب صدمه نخواهد خورد، البته ممکن است دشمن کارهای ایذایی انجام بدهد، ولی اگر شما با هم اختلاف پیدا کنید ممکن است انقلاب ضربه ببیند و لذا من به شما نصیحت می کنم از اختلاف و تفرقه بپرهیزید.

پس از پایان مجلس، امام به آیت الله منتظری فرمودند شما بنشینید، با شما کار دارم – ظاهرا همان مجلس بود – امام باز ایشان را به طور خصوصی نصیحت کردند. امام فرمودند شما دیگر چنین حرف هایی نزن، تا کجا شما می خواهید به این حرف هایی که دشمن از آن سوءاستفاده می کند، ادامه بدهید. البته ما از آن جلسه بیرون آمدیم و ایشان به تنهایی نشستند، این را خود آقای منتظری نقل کردند، ولی پیدا بود که این نصیحت را نپذیرفته بودند. آقای منتظری می گفتند من احساس وظیفه می کنم، باید این حرف ها را بزنم. عملا هم این طور بود که باز هم ادامه دادند و به روش سابق شان عمل کردند تا به عزل منتهی شد. به نظر حقیر چنان چه ایشان به اقتضای وظیفه شرعی نمی توانستند سکوت کنند می بایست از اول این منصب را نمی پذیرفتند یا پس از آن استعفا می دادند تا به عزل و تبعات آن کشیده نمی شد.

نکته دیگر آن که حضرت امام نخستین نامه ای که برای عزل آقای منتظری به عنوان ایشان مرقوم فرمودند، خیلی تند بود که آقای هاشمی می فرمودند ما خیلی اصرار کردیم که این نامه منتشر نشود و حتی اصل آن نوشته نشود و بعد هم که نوشته شد این نامه علنی نشود و در رسانه ها منتشر نشود. آقای خامنه ای هم در این زمینه با آقای هاشمی هم داستان بودند، البته نامه دومی نوشته شد که معتدل تر بود.

در پایان این بحث برای چندمین بار تذکر می دهم که من قصد توهین نسبت به آقای منتظری نداشته و ندارم و در مواردی نیز از شخص ایشان دفاع کرده ام ولی این ها جریانی بود که به طور آشکار واقع شده و برای ثبت در تاریخ 

انقلاب ضرورت داشت و کتمان آن جایز نبود.

 

منبع: خاطرات آیت الله مهدوی کنی، تدوین دکتر غلامرضا خواجه سروی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ دوم، زمستان 87، صص 356-361.

منبع انتخاب
ثبت نظرات
captcha