پیش خوان روزنامه ها
محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 4 نیرو نیوز مدارا
کد خبر : ۷۳۳۴۹۷
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

تماشای «اتاق صدف» و «حوض ژاپنی» در خانه شاگرد کمال المُلک

اگر به دنبال تماشای یک خانه زیبا با معماری منحصر به فرد هستید می توانید با پرداخت 5 هزار تومان از خانه موزه مقدم بازدید و عکس های یادگاری جذابی را در این خانه ثبت کنید.

تماشای «اتاق صدف» و «حوض ژاپنی» در خانه شاگرد کمال المُلک

به گزارش پایگاه خبری اتحاد آنلاین، گروه تفریح و نشاط؛ سعیده اسدیان: بالاتر از میدان حسن آباد در خیابان امام خمینی خانه ای قدیمی جای گرفته که روزگاری محمدتقی خان ملقب به احتساب المُلک که یکی از رجال دوره قاجار بوده، در آن زندگی می کرده و پس از آن پسرش محسن به زندگی در این خانه تاریخی و اصیل ادامه داده است.

احتساب الملک ۱۲۰ سال پیش این خانه را بنا می کند و حاصل ازدواج او با شرف المُلک دو فرزند پسر به نام های حسن و محسن بوده است، حسن مقدم مدتی در سفارت ایران در استانبول فعالیت می کرد و پس از آن در سفارت ایران در مصر فعال بود که در همین زمان مبتلا به سل می شود و در سال ۱۳۰۴ هجری شمسی قبل از پدرش در سوئیس فوت می کند و همانجا هم به خاک سپرده می شود، به این ترتیب محسن مقدم تنها وارث پدر می شود و خانه مقدم به او می رسد.

وی از دوران نوجوانی کلکسیونر بوده و مجموعه های مختلفی را جمع آوری می کرده که شامل سنگ، صدف، سکه، کارت پستال و مجموعه ای از آثار و اشیاء تاریخی است و طبق آنچه که خودش در خاطراتش نوشته، در اواخر دوره قاجار از دستفروش های کنار خیابان با پول توجیبی اش آثار خاص و نسخ خطی را که در آن بازار توسط یهودی ها به فروش می رسید، خریداری کرده است.

کلکسیونر جوانی که شاگرد ممتاز کمال الملک بود

محسن مقدم در دوران نوجوانی شاگرد ممتاز کمال الملک بوده و مدرک نقاشی خود را از مدرسه صنایع مستظرفه می گیرد و به توصیه کمال الملک راهی اروپا می شود تا نقاشی را به طور حرفه ای فراگیرد.

پس از آن راهی فرانسه می شود و سپس در کشورهای مختلف اروپایی به موزه گردی می پردازد و در نهایت در بخش باستان شناسی موزه لوور پاریس تحصیل می کند، همانجا با همسرش «سِلما» که بلغارستانی اما بزرگ شده فرانسه بوده ازدواج می کند و پس از آن به ایران می آید و در خانه پدری ساکن می شود.

محسن مقدم با همراهی همسرش «سِلما» اقدام به جمع آوری کلکسیون های بیشتر می کند و این کار را تا آخر عمر ادامه می دهد و هر چیزی که در این خانه ببینید، چه اشیاء داخل ویترین ها همچون سفالینه ها و مفرغ ها، چه کاشی ها و پای ستون هایی که در خانه از آن استفاده شده، تمام آنها جزو کلکسیون های محسن مقدم است که آنها را از داخل یا خارج کشور خریداری کرده است.

سعیده احمدی که خودش باستان شناسی خوانده و هم اکنون به عنوان راهنما در موزه مقدم فعالیت می کند، می گوید: نود درصد تزئینات خانه و کاشی کاری های آن نمای قاجاری دارد، از آنجایی که در دوره رضاشاه بناهای قاجاری زیادی به عمد تخریب می شد، محسن مقدم با پرداخت پول از کارگران می خواست تا بخش های کاشی و پایه های هر بنای تاریخی ای را به دلیل گذر زمان درحال تخریب بود، سالم دربیاورند، سپس آنها را به خانه می آورد و در جای جای خانه از آن ها استفاده می کرد.

 

این خانه وقف دانشگاه تهران است

محسن و سِلما هیچ گاه بچه دار نشدند به همین جهت وی پیش از مرگ خود و در سال ۱۳۵۱ خانه را وقف دانشگاه تهران می کند، اما در وقف نامه خود عنوان می نویسد که «من این مجموعه را در درجه اول برای آشنایی دانشجویان باستان شناسی دانشگاه تهران وقف کرده ام و در درجه بعد، برای آشنایی مردم با فرهنگ و تاریخ ایران و تا زمانی که من و همسرم در قید حیات هستیم در این خانه زندگی می کنیم»، یعنی تا سال ۶۶  که خود محسن مقدم زنده بود و سال ۶۹ که همسرش سِلما زنده بود، در این خانه زندگی می کردند.

خانه مقدم در زمان قاجار دو بخش بیرونی و اندرونی داشته، عمارت بیرونی در ضلع جنوبی مخصوص غریبه هایی بوده که وارد منزل می شدند، البته به جای ستون هایی که الان به کار رفته، دیواری بوده که بخش بیرونی و اندرونی را جدا می کرده و فقط یک در برای رفت و آمد داشته، ساختمان اندرونی هم محل زندگی خانوادگی و حضور محارم بوده است.

بعدها در دوره پهلوی، محسن مقدم دیوار را تخریب می کند و با همکاری هوشنگ سیحون «دیوار تجدد» را در ضلع  شرقی حیاط اندرونی می سازد که در آن از کاشی های فیروزه ای رنگ استفاده کرده و دو پایه ستون قاجاری که از خانه های قاجاری آورده را به دیوار تجدد اضافه می کند، ستون ها در واقع تقلیدی از پایه فرشته و دیو چهل ستون اصفهان است.

بخش اندرونی، زمستان نشین و رو به آفتاب بوده، اما بخش بیرونی، تابستان نشین و پشت به آفتاب بوده است.

 

اتاق قاجار(زمستان نشین)

بیشتر تزئینات خانه مربوط به دوران قاجار است اما از دوره های دیگر هم می توانیم تزئیناتی را مشاهده کنیم. از آنجایی که عمده تزئینات داخلی عمارت اندرونی در ضلع شمالی قاجاری بوده، محسن مقدم اسم یکی از اتاق ها را اتاق قاجار می گذارد.

استاد مقدم این محل را با آثار ارزنده ای از زندیه و قاجاریه همچون طاقچه گچ بُری زندیه از اصفهان و شومینه ای از استراحتگاه ناصرالدین شاه تزئین کرده است.

همچنین در اتاق قاجار تابلوی نقاشی از ناصرالدین شاه را می بینید، این تابلو جزو میراث خانوادگی مقدم ها بوده و چون پدر و پدربزرگ وی از ملازمان دربار ناصرالدین شاه بودند، ناصرالدین شاه این تابلو را به خانواده آنها هدیه کرده بود.

در بخش اتاق قاجار، دو ویترین از نشان ها و درجه هایی را می بینید که محسن مقدم دریافت کرده است، یکی از معروف ترین و مهمترین آنها نشانی است که از شارل دوگل رئیس جمهور وقت فرانسه دریافت کرده است.

 

اتاق نشیمن

اتاق دیگر این موزه که به اتاق نشیمن شهرت دارد، محل زندگی محسن مقدم و همسرش بوده، نقاشی های محسن مقدم و برخی از لوازم شخصی خانه به نمایش گذاشته شده است.

یکی از نکات قابل توجه این است که بخشی که قبلا به عنوان انباری در خانه مقدم استفاده می شده، امروز مرمت و از آن برای نمایشگاه های دوره ای استفاده می شود، در قسمت دیوار بالایی سمت چپ این اتاق، یک مستطیل آجری را می بینید که با یک شیشه پوشانده شده است.

این بخش از دوره پیش از مرمت به عنوان بافت قدیمی، به عنوان تکه ای نمایشی به جای گذاشته شده تا وقتی بازدیدکننده به این سالن می آید، بداند که قبلاً این ساختمان به چه شکل بوده است.

 

سالن سفالینه

از قسمت انبار می توانید با پله هایی به سمت روی شیروانی و سالن سفالینه را ببینید که به تازگی افتتاح شده است، در این قسمت بخشی از سفال های عصر مفرغ و عصر آهن را مشاهده می کنید که تمام اینها را استاد مقدم با سرمایه شخصی خودش خریداری کرده است.

احمدی در ادامه می گوید: بسیاری از عتیقه فروش های داخلی در قسمت های مختلف شهر محسن مقدم را می شناختند و چون از علاقه وی باخبر بودند و می دانستند که مقدم پول خوبی بابت این اشیاء می دهد، اگر شیء خاصی به دست شان می رسید اول به استاد مقدم خبر می دادند. برخی دیگر گلایه می کنند که چرا محسن مقدم کاشی ها را جمع آوری می کرده، این در حالی است که باید قدردان آقای مقدم بود که از تخریب آثار تاریخی جلوگیری کرده است، استاد مقدم در اواخر عمرش می گوید که من هنوز هم که به این سن و ساال رسیده ام یک اتومبیل شخصی برای خودم ندارم و همیشه با تاکسی و اتوبوس تردد می کردم.

طراحی «حوض ژاپنی» در ضلع شرقی خانه مقدم

در حیاط اندرونی، محسن مقدم طرح حیاط باغ ایرانی را در دوره پهلوی اجرا می کند، در واقع شکل و شمایل حیاط نوع دیگری بوده است، اما وی حیاط ایرانی را که چهار باغچه به نشان چهار باغ ایرانی در اطراف و یک حوض در وسط است اجرا می کند که این طرح در فرش های ایرانی هم دیده می شود، اما در قسمت بیرونی، طرح باغ ژاپنی را اجرا کرده است که در حضور ماهی قرمز و نیلوفر آبی را می بینید.

قسمت اداری فعلی بخش سرایداری خانه بوده و مطبخ و محل اسکان خدمه در آن بخش بوده است. کافه ای هم که هم اکنون در موزه مقدم به راه افتاده جزو حیاط موزه مقدم بوده که امروز به یک کافه تبدیل شده و جزو الحاقات جدید خانه محسوب می شود، اما استخر و ایوان روبه رو در دهه ۳۰ و زمان محسن مقدم اضافه شده است.

یکی از بخش های قابل توجه در خانه موزه مقدم مربوط به حوضخانه است. این زیرزمین در دوره مظفری و همزمان با احداث خانه توسط احتساب الملک بنا شده است.

در دیوار سمت چپ یک کتیبه قرآنی نصب شده که در جریان جمع آوری ها تنها همین بخش از کتیبه سالم مانده که محسن مقدم آن را در حوضخانه نصب کرده است، این کتیبه قرآنی بخشی از آیه سوره فتح است و از دو طرف امتداد داشته، کاشی های اطراف کتیبه هم مربوط به دوره ایلخانی است.

حوضخانه در تابستان ها و برای پذیرایی از مهمان استفاده می شده و به دلیل پایین بودن از سطح زمین و حوضی که در وسط آن قرار داشته، فضای خنکی را ایجاد می کرده، درون این حوض پر از آب میوه های رنگی می ریختند و با قلیان از مهمان پذیرایی می کردند.

دور تا دور حوضخانه، بادگیرهایی می بینید که به خنک تر شدن حوضخانه کمک می کرده است.

تزئینات دیوار سمت راست مربوط به دوره قاجار است که به شکل نقش برجسته بوده و از خانه ای در شیراز جمع آوی و روی دیوار نصب شده است.

دیوار جنوبی حوضخانه کاشی های مربوط به دوره صفویه از شهرهای اصفهان، زنجان و مازندران جمع آوری شده، و نمونه های اولین کاشی های هفت رنگ مربوط به دوره تیموری است. محسن مقدم تلاش داشته در حوضخانه روی هر دیواری کاشی های یک دوره را نصب کند و خودش معتقد بوده که هرکس وارد حوضخانه می شده با هنر کاشی کاری ایران مواجه می شده است.

 

عمارت بیرونی (تابستان نشین)

این عمارت هم اکنون به سالن گاه نگاری تبدیل شده و تلاش شده تا آثار اشیای جمع آوری شده از سوی مقدم، به ترتیب زمانی چیده شود، یعنی از سفال های چشمه علی مربوط به هزاره پنج قبل از میلاد شروع می شود و به دوره قاجار می رسد.

در این سالن، صنایع دستی بلغارستان، ظروف چینی و لاکی مربوط به ژاپن مجموعه سکه ها، عروسک ها، مفرغ ها و کارت پستال ها و  ویترینی از وسایل شخصی محسن مقدم به نمایش گذاشته شده است. همچنین بخش جانبی این سالن پذیرایی دارای یک بار بوده که برای پذیرایی از مهمان استفاده می شده است.

 

احداث «ساختمان بُرج» برای همسر

ساختمان موزه را که دور بزنید، به ساختمان برج می رسید که استاد مقدم آن را 21 سال پیش از مرگ خود به ساختمان اضافه کرده و برای اینکه خیلی از محیط حیاط کم نشود سعی می کند که آن را کم عرض بسازد، این ساختمان را به سبک قلعه های قرون وسطایی ساخته و به خاطر اینکه همسرش اروپایی بوده، این بخش را احداث کرده که همسرش احساس غربت نکند.

 

اتاق صدف

در مجاورت ساختمان برج، شاهد اتاق صدف هستید، استاد مقدم این اتاق را با انواع صدف های دریایی و قطعه سنگ های تزئینی با نظم خاصی آراسته که جزو یکی از بخش های جذاب و زیبای موزه محسوب می شود و چشم هر بازدید کننده ای را به خود جلب می کند.

اتاق اربابی یا کدخدا

بخشی از ساختمان برج به اتاق کدخدا یا اربابی نامگذاری شده که محل نگهداری ادوات طلسم و دعا، عصای درویشی، کشکول، تبر و خرقه های درویشی است، همچنین تابلوی بارگاه حضرت سلیمان، اثر قهوه خانه ای و یکی از آثار معروف نقاشی در این بخش از ساختمان است.

 

ایوانی با الهام از کاخ الحمراء اسپانیا

استاد مقدم در ضلع شمالی ساختمان اربابی ایوانی بر پایه چند ستون و طاق ساخته است. این ایوان که با استفاده از کاشی های دوران زندیه و قاجار تزئین شده رو به استخر است.

این استخر که در حاشیه شمالی حیاط بیرونی قرار دارد در سال 1335 و در جریان سفر محسن مقدم به اسپانیا ساخته شده، در واقع وی با الهام از کاخ الحمراء اسپانیا (باغی از دوران صدر اسلام اسپانیا) این ایوان را ساخته، کاشی های قاجاری و ستون های استفاده شده در این ایوان نیز مربوط به کاخ خواهر ناصرالدین شاه است.

تولیت خانه موزه مقدم هم اکنون در اختیار مستقیم دانشگاه تهران است، بنابراین اگر به دنبال دیدن یک خانه زیبا با معماری منحصر به فرد هستید می توانید همه روزه به غیر از شنبه ها از ساعت 9 صبح تا 17 عصر با پرداخت 5 هزار تومان از این خانه زیبا و تاریخی بازدید کنند.

انتهای پیام/

منبع فارس
ثبت نظرات
captcha