پیش خوان روزنامه ها
محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 2 محل تبلیغات شما اینجاست 4 نیرو نیوز مدارا
کد خبر : ۷۲۵۴۳۳
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

ساخت بنایی براساس تعابیر ۹ گانه ی آسمان!

مسجد «شیخی ها» که جزو مساجد قرون اولیه اسلام و همچنان ناشناخته در اولین شهر خشت خام جهان محسوب می شود، براساس تعابیر ۹ گانه ی آسمان در گذشته، بنا شده است.

ساخت بنایی براساس تعابیر ۹ گانه ی آسمان!

مسجد «شیخی ها» که با عناوین «خانی ها» و «آقایی ها» نیز در گذشته معروف بوده، یکی از آثار معماری قرون اولیه اسلام یعنی سده های سوم و چهارم هجری قمری است لذا از نظر سبک معماری نیز مشابه مساجد جامع فهرج و میبد است.

این مسجد که در کتب تاریخی مورخان حتی افرادی همچون ایرج افشار نیز مورد عنایت قرار نگرفته، ساختاری درونگرایی داشته که به استفاده اقلیت مذهبی «شیخیه» مربوط می شده و نامگذاری آن نیز به همین دلیل بوده است.

مسجد «شیخی ها» که تقریباً بنایی ناشناخته ای در شهر تاریخی یزد محسوب می شود، در دوران صفویه به طور گسترده ای به لحاظ پوشش، بازسازی شده و البته در دوره ی زندیه یا قاجاریه نیز با الحاق یک گنبد درونگرا به نهایت توسعه رسیده است.

این مسجد که در محله وقت الساعت و در نزدیکی مسجد جامع یزد قرار گرفته است، در حالت کلی دارای دو بخش زمستانه و تابستانه است.

مسجد شیخی ها دارای تزئینات خاصی است که به زیر لایه هایی از گچ و اندود دوره های بعد پوشیده شده و همچنین ستونی دارد که کاربرد پیشرفته آن در مدیریت وزن این بنا، آن را از ستون های ساده مساجد آن دوران متمایز کرده است.

نوع ساخت و ملات سقف این مسجد که به نوعی دارای تراکم پایین و دانه بندی درشت بوده، از انواع طاق هایی با مقاومت پایین است که در بناهای دیگر و حتی در ارگ بم نیز دیده شده و همین عامل منجر شده است تا بخش هایی از طاق مسجد به مرور زمان فرو بریزد، هر چند که تا حدودی نوع آجرچینی ساختمان این مسجد به مقاومت آن کمک کرده است.

ساخت مسجد شیخی ها براساس نوعی الگوی معماری به نام «۹ گنبدی» که الگویی خاص و برگرفته از علم کیهان شناسی سنتی و تعابیر ۹ گانه آسمان است، بنا شده است.

البته این الگوی معماری به ویژه برای ایجاد مساجد دوران اسلامی است اما تنها مختص بناهای اسلامی نیست به نحوی که از این الگو که مربع را به ۹ قسمت تقسیم می کند، در چندین صفه ی بنای تخت جمشید نیز به وفور استفاده شده و تنها تفاوت آن در نوع پوشش بکار گرفته شده، است.

اما مهمترین نکته در مورد بنای مسجد شیخی ها نوع پوشش سقف آن برگرفته از سبک پوشش های دوره ساسانی تحت عنوان «تاق آهنگ» است، در حالی که در آن دوران استفاده از الگوی پوشش دوار به صورت گنبد مرسوم بوده است.

این که مسجد شیخی ها برخلاف بسیاری از مساجد دوران اولیه به صورت اصیل باقی مانده و طبق اسناد و شواهد تنها بازسازی آن متعلق به دورانی است که بارش سنگین برف به آن آسیب زده، یکی از مهمترین ارزش گذاری های قابل توجه این بنا محسوب می شود.

کتیبه ای که در بنا متعلق به سال ۹۷۵ هجری قمری است، گویای تاریخ ساخت آن است و نقر شدن عبارت «یا علی» به خط ثلث بر بدنه این مسجد نیز متضمن حکومت شیعی صفوی بر این منطقه در گذشته بوده، همانطور که چنین نشانی در برخی از مساجد دیگر کشور نیز به همین دلیل نقر شده است. البته نقوش دیگری مانند پرنده، پنجه دست و گل نیز روی دیوار مسجد مشاهد شده است.

هر چند که این بنای تاریخی و ارزشمند به علت استفاده اقلیت مذهبی «شیخیه» ارتباط بصری با بیرون ندارد و معماری اصیل آن به گونه ای مهجور مانده است ولی مطلب با اهمیت تر دیگر در مورد آن، نیاز اساسی این مسجد به مرمت است.

«سیدمصطفی فاطمی» با بیان این که مسجد شیخی ها جز یکی از بناهای شاخص معماری و تاریخی شهر یزد است، می گوید: این بنا در حال حاضر در مرحله عملیات های باستان شناسانه است چرا که قدمت زیاد و وجود آثار تاریخی دوران مختلف، آن را مستلزم باستان شناسی کرده و مرمتش را به پس از آن به تعویق انداخته است.

این مسئول همچنین با اعلام عدم تخصیص اعتبار به بناهای تاریخی استان، اظهار می کند: هرچند تا زمانی که عملیات باستان شناسی این مسجد انجام نشود، نمی توان انجام هیچ عملیاتی مربوط به مرمت و بهسازی آن را انتظار داشت اما این بنای تاریخی نیز مانند سایر بناها هنوز در انتظار اعتبار جهت مرمت است.


انتهای پیام

منبع ایسنا
ثبت نظرات
captcha