قیمت روز خودرو
پیش خوان روزنامه ها
روزنامه ها
بانک ملی محل تبلیغات شما اینجاست 2 بانک سپه محل تبلیغات شما اینجاست 4 نیرو نیوز مدارا
کد خبر : ۷۱۹۲۶۸
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

نیازمند قانون حمایت از افشاکنندگان فساد هستیم

مشاور مبارزه با فساد در کمیسیون اجتماعی دولت، فساد را پدیده ای خواند که افراد حاضر در جامعه هم در شکل گیری و پیشرفت آن سهم دارند و هم از آن آسیب می بینند. وی تصویب و اجرای قانون حمایت از افشاکنندگان فساد را راهکاری موثر برای مبارزه با این آفت اقتصادی- اجتماعی دانست.

نیازمند قانون حمایت از افشاکنندگان فساد هستیم

به گزارش پایگاه خبری اتحاد آنلاین، به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری، انتشار اخبار مرتبط با اختلاس ها، ورشکستگی موسسات مالی، فرار متهمان مالی از کشور و ... افکار عمومی را نسبت به مساله فساد حساس تر کرده است.
مسوولان نیز در این زمینه احساس خطر کرده و مواضع قاطع و شفافی درباره مبارزه با فساد اتخاذ کرده اند اما این مبارزه آسان نیست، به خصوص زمانی که دامن بسیاری از اقشار را گرفته باشد. به همین خاطر مبارزه با فساد نیز نیازمند کاربرد شیوه هایی کارشناسی شده است.
در همین خصوص با «یحیی پروندی»، تحلیلگر سیاستگذاری و مشاور مبارزه با فساد در کمیسیون اجتماعی دولت گفت وگو کرده است.
از منظر این تحلیلگر، فساد همچون یک بیماری عفونی است که همه افراد حاضر در جامعه هم ناقل آن هستند و هم قربانی آن. اما دولت برای مبارزه با فساد باید پیشقدم شود و با افزایش اعتماد عمومی و شفافیت، برخی از اقدامات عملی و تکنیکی را دنبال کند. از جمله اینکه سازمان های دولتی نسبت به اتخاذ فرایندهای اداری پیشگیرانه و همچنین اخذ گواهی ها و ایزوهای (ISO) مربوطه مکلف شوند. در ادامه شرح این گفت وگو را می خوانیم؛

فساد و مبارزه با آن در حوزه های مختلف، مساله روز کشور است. چه تعریفی از این پدیده دارید؟
*پروندی: پیش از شروع بحث برای فهم ماهیت فساد بهتر است از یک تمثیل استفاده کنیم. فساد مانند یک بیماری عفونی واگیردار است. کشوری که دچار فساد است، مانند یک فضای بیمار است که در آن همه اعضا هم ناقل بیماری هستند و هم قربانی آن. این تمثیل از این جهت اهمیت دارد که برخی گمان می کنند در شرایط فساد، مردم قربانی هستند و دولت عامل اصلی فساد، در حالی که در واقع چنین نیست. مردم و دولت هر دو درگیر فساد هستند. همه افراد حاضر در جامعه هم در شکل گیری و پیشرفت فساد سهم دارند و هم از آن آسیب می بینند.
بعد از این مقدمه می توانیم فساد را تعریف کنیم. همه ما وقتی واژه فساد را می شنویم یاد اختلاس و دزدی می افتیم. اما فساد محدود به این موارد نیست، وقتی برای کاری که در عرض 10 روز می تواند انجام شود، 20 روز زمان صرف می شود نیز با یک نوع فساد یا زمینه فرآیندی فسادزا مواجه هستیم. تعاریف زیادی از فساد ارایه شده است. اما رایج ترین تعریف این است که «فرد از قدرت و اختیاری که به او داده شده است در راستای منافع شخصی سواستفاده کند.» اختلاس و مانند آن شکل هایی از فساد هستند، اما اشکال دیگری را نیز شامل می شود. مثلا وقتی ناکارآمدی نظام اداری منجر به ترویج رشوه می شود هم با شکلی از فساد مواجهه هستیم.

چه عواملی زمینه فساد را فراهم و آن را تشدید می کند؟
*پروندی: آن چیزی که باعث تشدید این بیماری عفونی واگیر می شود از بین رفتن اعتماد عمومی است. وقتی مردم به این باور برسند که دولت درگیر فساد است و هیچ اقدامی برای مبارزه با فساد انجام نمی شود، بیشتر به فساد روی می‎ آورند. به زبان عامیانه مردم با خودشان می گویند «دولتی ها که می خورند، ما هم بخوریم.» چنین نگرشی تعاملات مردم با دولت را فساد آلود می کند، مردم از پرداخت مالیات، عوارض و ... شانه خالی می کنند که خود شکلی از فساد است.
از طرف دیگر روابط و تعامل بین مردم نیز درگیر فساد می شود. چرا که در چنین شرایطی افراد سودجو و منفعت طلب گمان می کنند با پرداخت رشوه می توانند از قانون بگریزند و با خیال راحت دست به کلاهبرداری و ... می زنند. پس اولویت اول آوردن اعتماد عمومی به جامعه است. در فقدان اعتماد عمومی هم تعاملات مردم با دولت و هم تعاملات بین خود مردم آلوده به فساد می شود.

دولت ها همواره مدعی مبارزه با فسادند و در این زمینه اقدامات گوناگونی را سامان می دهند، اما بسیاری از آن ها موثر نیست. دولت چه طور مداخله خود را سامان دهد که واقعاً موثر باشد؟
*پروندی: در رتبه بندی سال 2017 موسسه شفافیت بین الملل، کشور ما رتبه 130 از بین 180 کشور را دارد، یعنی وضعیت شفافیت خیلی ضعیف بوده و فساد بالایی وجود دارد. پس هم دولت و هم مردم موظف به اتخاذ اقداماتی برای مبارزه با فسادند. وظیفه دولت در دو سطح استراتژیک و تکنیکی قابل بیان است. در سطح استراتژیک دولت علاوه بر تمرکز بر مساله اعتماد عمومی باید در پی افزایش شفافیت باشد و بعد از آن افرادی را برای مبارزه با فساد برگزیند که خودشان مورد اعتماد مردم باشند.
ثانیا باید وجود فساد را بپذیرند و به آن اذعان کنند؛ این مساله اعتماد عمومی را افزایش می دهد. همچنین برای مبارزه با فساد روش های علمی و مورد اجماع جهانی وجود دارد که افراد باید آموزش های لازم را در این زمینه ببینند و از رفتارهای مدیریتی سلیقه ای پرهیز کنند.
نکته دیگر آنکه نباید شعارهای نشدنی در این زمینه سر داد. مبارزه با فساد یک مبارزه قدم به قدم است. نمی توان یک شب فساد را ریشه کن کرد. باید مردم را نسبت به طولانی بودن فرایند تغییر آگاه کرد. با فراهم آوردن این مقدمات دولت می تواند فعالیت های ضدفساد را تشویق کند و اقدامات عملی برای مبارزه با فساد سامان دهد. برای تشویق فعالیت های مبارزه با فساد، از جمله بر ملا کردن فساد، نیازمند بستر حقوقی مناسب هستیم. باید قانون حمایت از افشا کنندگان فساد تصویب و اجرا شود. این ها اقدامات دولت در سطح استراتژیک است.

در سطح تکنیکی و عملیاتی دولت باید به چه شکلی ورود کند؟
*پروندی: در این سطح دولت باید سازمان های دولتی را نسبت به اتخاذ فرایندهای اداری پیشگیرانه مکلف کند. به این معنا که فرایندهای اداری و دولتی به طوری باید اصلاح شود که امکان فساد به حداقل خود کاهش یابد. برای این کار ابزارهایی مثل مدیریت فرآیندهای سازمانی (BPM) با رویکرد ضدفساد، بسیار کمک کننده است.
به شرایط امروزی ما نگاه کنید. مثلا در خصوص فسادهای بانکی، ما فقط بعد از وقوع فساد و وقتی که وام های کلان میلیاردی بدون پشتوانه به افراد اعطا شد، از آن مطلع شده و در مواردی با عوامل آن برخورد می کنیم. در حالی که اگر فرایند وام دهی و اعطای امتیازات، یا مزایده ها و مناقصه ها از قبل به صورتی پیشگیرانه طراحی و اصلاح شده بود، اساساً امکان فساد و سواستفاده وجود نداشت.
مهمترین اصلاح دولت برای مبارزه با فساد همین «فرایندهای سازمانی اصلاح شده» (BPM) است که مبتنی بر یک دانش تخصصی است و نقش پیش گیری دارد. دولت باید سازمان ها را مکلف کند در بخش هایی که امکان سواستفاده هست، فرایندهای سازمانی را اصلاح کنند. دولت باید سازمان های زیر مجموعه خود را نسبت به اخذ گواهی ها و ایزوهای (ISO) مربوطه مکلف کند. یک سری ایزوهای بین المللی شناخته شده در این زمینه وجود دارد. راه دیگراستفاده از ابزارهایی مانند دولت الکترونیک است که میزان مداخله انسان را در فرایندها کمتر می کند و به افزایش شفافیت و کاهش فساد کمک می کند.

آیا علاوه بر دولت، مردم هم می توانند برای کاهش فساد قدمی بردارند؟
*پروندی: مردم باید از طریق نهادهای مدنی فعال ورود کنند. اَشکال گوناگون فساد را آموزش دهند، وجدان اجتماعی را برانگیزند و به مردم عادی راه های مبارزه با فساد را آموزش دهند. همچنین ما بستر اعتقادی بسیار خوبی در این زمینه داریم که به خوبی می توان از آن استفاده کرد. در این راه، جامعه مدنی می تواند بسیار کمک کننده باشد.

گسترش فساد چه پیامدهایی برای جامعه دارد؟
*پروندی: فساد هم پیامد منفی اقتصادی دارد هم پیامد منفی اجتماعی. پیامدهای اقتصادی آن که بسیار روشن است. از جمله همه می دانیم گسترش فساد منجر به کاهش سرمایه گذاری می شود. مطالعات نشان داده یک واحد افزایش در فساد، 2.5 درصد سرمایه گذاری را کاهش می دهد. در خصوص فساد به پیامدهای اجتماعی آن کمتر توجه می شود در حالی که فساد موجب تشدید فقر و نابرابری، تضعیف حاکمیت قانون در میان مردم و ضعیف شدن ثبات سیاسی می شود. همچنین طبق مطالعات انجام شده به ازای افزایش یک واحد فساد، 5 درصد نرخ ثبت نام در مدارس کاهش می یابد. یا با افزایش یک واحد فساد دو سال و نیم از امید به زندگی افراد کاسته می شود.

برخی معتقدند افشای فساد و رسانه ای کردن آن به مبارزه با فساد کمک می کند، در مقابل گروهی رسانه ای شدن مفاسد را باعث بی اعتمادی مردم به دولت می دانند. با این اوصاف آیا افشاگری در زمینه فساد مفید است یا خیر؟
*پروندی: بستگی دارد که افشای فساد از جانب چه کسی و با چه هدفی صورت گیرد. اگر بازیچه رقابت و مبارزه های سیاسی شود و از طرف نیروهای سیاسی برای از میدان به در کردن رقبا مطرح شود (مانند آنچه بعضاً در مناظره های انتخاباتی شاهدش هستیم) به اعتماد عمومی ضربه می زند. چون هدف مبارزه با فساد نیست. ولی زمانی که فسادی از سوی جامعه کشف و رسانه ای شود، با تیغ دولبه مواجه می شویم.
اگر به صورت قاطع و نظام مند با فساد کشف شده برخورد شود و برخوردها هم شفاف اطلاع رسانی شود اعتماد عمومی را افزایش می دهد. اما اگر فسادی کشف شد ولی خبر آن در رسانه ها خاموش شد، به اعتماد عمومی ضربه می زند. زمانی که فسادهای افشا شده، لاپوشانی شوند یا مردم احساس کنند اراده ای برای برخورد با فساد وجود ندارد، اعتماد عمومی خدشه دار می شود. اما اگر برخورد صورت پذیرد و آن هم رسانه ای شود، بسیار موثر خواهد بود.
انتهای پیام

منبع ایرنا

کلید واژه :

اختلاس

،

ورشکستگی موسسات مالی

،

متهمان مالی

،

مبارزه با فساد

ثبت نظرات
captcha